Gezi Alemi

e-Posta:    Şifre:     Kaydol | Şifremi Unuttum
 
Gezi Alemi ::::: Dünya Mirası Listesi ::::: Meddahlık Geleneği        
Ülke Şehir Kategori Ekleme Düzenleme Okunma Yorum Yazan 
Türkiye Türkiye Genel Somut Olmayan Kültürel Miras 18 Ağustos 2017 23 Ağustos 2017 69 0 Erdin İVGİN 

 Meddahlık Geleneği
 Türkiye » Türkiye Genel
 (Somut Olmayan Kültürel Miras)

Meddahlık, taklit ve canlandırmalarla dinleyiciyi eğlendirmek amacıyla öykü anlatma sanatı olarak tanımlanabilir. Bu sanatı icra edenlere Arapça öven, metheden anlamında meddah denilmektedir. 

Sanatın başarısı, Meddah'ın retorik yeteneğine ve seyirci ile kurduğu iletişime bağlıdır. Geleneksel olarak Ramazan gecelerinde, sünnet düğünlerinde ve kahvehanelerde icra edilen Meddahlık, dönemin aynası olma işlevine sahiptir. Hikâyelerin içeriğini çoğu zaman sosyal ve politik eleştiri ile halkın eğitilmesi, bilinçlendirilmesi ve aydınlatılması amacı belirler. Meddah hikâyelerinin ortak özelliği, günlük hayatta karşılaşılan düzensizliğin, yoksulluğun, ekonomik ve sosyal problemlerin farklı açılardan sahneye taşınması ve bu konular üzerinde esprili yollarla düşünülmesinin sağlanmasıdır. 



Meddah, sanatını icra ederken bir sandalye üzerine oturmakta, değnek (pastav) ve mendil (makreme) gibi aksesuarlar kullanarak öyküsünde canlandırmalar ve taklitler yapmaktadır. Değnek dinleyicinin dikkatini çekmek ve anlatımları güçlendirmek için bir ses efekti olarak kullanılabildiği gibi oyunda anlatılan eşya ve canlıların temsili için de kullanılmaktadır. Mendil ise ses değiştirmek veya çeşitli karakterlere bürünmek için kullanılmaktadır. Meddahların oyunlarında kullandığı bu eşyaların meddahlık geleneği içinde simgesel anlamaları olduğuna ilişkin tarihi kayıtlar da vardır.





Meddah öyküsünü anlatmaya değneğini yere üç defa vurarak Hak dostum, hak sözleriyle ve bir tekerlemeyle başlar. Kişi ve yer adları yüzünden kimse üzerine alınmasın diye isim isme, kisip kisbe, semt semte benzer, geçmiş zaman söylenir, yalan gerçek vakit geçer şeklinde bir ifade kullanarak kimseyi gücendirmemeye çalışır. Anlatım esnasında bazen duraklayıp dinleyicinin anlamasına ve yorum yapmasına olanak tanır, bazen de en heyecanlı yerde keserek dinleyenlerden para toplar. İcrasını her ne kadar sürçülisan ettikse affola diyerek tamamlar.
Meddahlar anlatımlarında çeşitli efsaneleri, hikâyeleri, tarihi olayları ve kişileri kendilerine konu edinebildikleri gibi güncel sosyal ve siyasal olaylara gönderme yapan kurmaca ve bağlamlara başvurabilmektedirler. Böylece toplumsal ve siyasal eleştiriler, bu kurmaca ve bağlamlar vasıtasıyla dinleyenin zihnine gönderilen alt mesajlarla ama aynı zamanda da açıkça ifade edilebilmektedir. Bu nedenle meddahlar, içinde yaşadıkları dönemin sosyal, siyasal ve ekonomik koşulların aynası olarak nitelendirilmektedir. Bu yönüyle meddahların sergilediği oyunlar çağdaş anlamda epik tiyatroya da yaklaşmaktadır.

Meddahlık, Geleneksel Türk Tiyatrosu ve temaşa sanatının günümüze ulaşabilmiş az sayıdaki türlerinden biridir. Meddah oyunlarının konuları, çoğu zaman seyirci profiline, ilgisine, sosyal ve siyasal gündeme bağlı bir şekilde doğaçlama olarak belirlenmektedir. Bu yönüyle hemen her oyun, belli bir kurgu ve dizgeye sahip olsa da aslında eşsiz ve özgündür.


FOTO: http://aregem.kulturturizm.gov.tr

Meddahlık geleneğinin usta-çırak ilişkisi içerisinde sözlü anlatımlar yoluyla yaşatılması, anlatılan öykülerin günümüze ulaşmasını güçleştirmiştir. Dolayısıyla yayımlanmış meddahlık metinleri oldukça azdır. Geçmişte meddahlar sanatlarını saray ve köşklerde, sünnet düğünlerinde ve kahvehanelerde icra ederlerken günümüzde özellikle Ramazan ayında ve dini bayramlarda, televizyon programlarında ve çeşitli sahnelerde sergilemektedirler. İcra edilen eserlerin yer ve zamanındaki bu değişimler ve hikâyelerin konusundaki güncel kurgular ve bağlamlar, modern meddahlık olarak tanımlanan örneklerin ortaya çıkmasına vesile olmuştur. 

Türkiye'de doğrudan meddahlıkla ilgili kültürel faaliyet, etkinlik ve sanatsal çalışmaların sayısının az olduğu düşünülse de ülkenin dört bir yanında düzenlenen tiyatro ve mizah festivallerinde, kutlama ve halk günü programlarında Geleneksel Türk Tiyatrosu başlığı altında meddahlık yer bulabilmektedir. Ayrıca, geleneğin yaşatılması amacıyla üniversitelerin güzel sanatlar fakülteleri, konservatuar ve tiyatro bölümlerinde, belediyeler ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliği ile organize edilen tiyatro kurslarında meddahlık dersleri verilmektedir.

Kaybolmaya yüz tutmuş bu eşsiz kültürel mirasımızın gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından meddahlık geleneği konusunda araştırma, tespit ve envanter çalışmaları devam etmektedir.

Meddahlık Geleneği, 2008 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne alınmıştır.






KAYNAK: © UNESCO/Intangible Cultural Heritage © http://aregem.kulturturizm.gov.tr
HAZIRLAYAN: Erdin İVGİN/ Gezialemi.com


 
Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili  Listesine Alınma Tarihi: 2008
Aday Gösterme Sıra No: 37
Yeri: Türkiye
Linkler: UNESCO İnternet Sitesi





 
Türkiye
Ana Sayfa
  Türkiye
Dünya Mirasları
  Türkiye Genel
Ana Sayfa
  Türkiye Genel
Dünya Mirasları



 Yazılan Yorumlar...
  Henüz Yorum Yazılmamıştır
 Yorum yazmak isterseniz...
 
Yorum Yazabilmek İçin Üye Girişi Yapmalısınız.


Son Eklenen Dünya Mirası
Nakş-ı Cihan Meydanı (İmam Meydanı)
(14 Eylül 2017)
İsfahan Mescid-i Cuma
(13 Eylül 2017)
Yezd Tarihi Kenti
(12 Eylül 2017)
Günbed-i Kavus
(12 Eylül 2017)
Gülistan Sarayı
(11 Eylül 2017)
Meymand Kültürel Peyjazı
(08 Eylül 2017)
Bisotun
(06 Eylül 2017)
Bem ve Kültürel Manzarası
(05 Eylül 2017)
Nevruz
(05 Eylül 2017)
Aş Pilav, Geleneksel Bir Yemek ve Tacikistan'daki Sosyal ve Kültürel Bağlamları
(04 Eylül 2017)