Gezi Alemi

e-Posta:    Şifre:     Kaydol | Şifremi Unuttum
 
Gezi Alemi ::::: Dünya Mirası Listesi ::::: Nevruz        
Ülke Şehir Kategori Ekleme Düzenleme Okunma Yorum Yazan 
Kırgızistan Kırgızistan Genel Somut Olmayan Kültürel Miras 25 Ağustos 2017 25 Ağustos 2017 311 0 Erdin İVGİN 

 Nevruz
 Kırgızistan » Kırgızistan Genel
 (Somut Olmayan Kültürel Miras)

Nevruz; Kuzey Yarımküre'de bulunan ülkelerde, özellikle Türkçe ve Farsça konuşan topluluklar arasında yaygın olarak kutlanır. Farsça nev ve ruz kelimelerinden gelen Nevruz, ülkemizde Nevruz-i Sultan, Sultan Nevruz, Navrız, Newroz, Noruz, Mart Dokuzu, Gün Dönümü, Yılsırtı, Yumurta Bayramı gibi adlarla anılmaktadır. Yeni gün anlamına gelen ve bahar bayramı olarak da bilinen Nevruz, pek çok toplum için bir yılbaşı niteliği taşımaktadır. Nevruzun başlangıç tarihi Miladi takvime göre 21 Mart'tır.

Konar-göçer yaşayan toplulukların hayvancılık; tarım toplumlarının çiftçilik etkinliklerinin başlangıcı kabul edilen Nevruz, doğa ve evrene ilişkin bilgilerin kullanıldığı ve birçok uygulamanın gerçekleştirildiği uygun ortamı oluşturmaktadır. Bolluk ve bereket içinde yaşanması inancıyla gerçekleştirilen bu uygulamalar, aynı zamanda sosyal birliktelikleri de güçlendirerek kişiler ve toplumlar arasında aidiyet duygusunu arttırmaktadır.





Bayramlar; bireyleri ve toplulukları yakınlaştırarak bütünleştiren, unutulmaya yüz tutmuş değerleri yeniden gün yüzüne çıkaran ve gelecek kuşaklara aktaran ortak kültür bağlarını oluşturur. Baharın başlangıcı olarak yeniden doğuşu simgeleyen Nevruz, geleceğe dair umut, arzu ve temennileri de içinde barındırmaktadır. Nevruz ile yeniden doğan ve coşkuyla yenilenen sadece doğa ve tabiat değildir. İnsan da bedenen ve ruhen kendini temizler ve yeniler; böylece duygular ve fikirler de yenilenir. Bu yüzden Nevruz, doğadaki dirilişle birlikte bir bayram sevincini ve coşkusunu yaşatmanın yanı sıra insana dair umutları ve dilekleri de temsil etmektedir.

 Nevruz bayramı ve kutlamaları; Anadolu'da sözlü kültürün, toplumsal uygulama ve ritüellerin, doğa ve evrene ilişkin bilgi ve deneyimlerin nesilden nesile aktarıldığı en uygun ortamlardan birini oluşturmaktadır. Bu açıdan bakıldığında Nevruz, nesiller arası iletişimin en güzel örneklerinden biridir. 



Bütün bayramlarda olduğu gibi Nevruz Bayramı'nda da temizliğin ayrı bir yeri ve önemi vardır. Nevruz öncesinde evlerde ve sokaklarda genel bir temizlik yapılır. Kutlamalar sırasında insanlar temiz veya yeni kıyafetler giymeye özen gösterir. Nevruzun kutlama alanının adeta bir renk cümbüşü şeklinde süslenmesi, renkli kıyafetlerin giyilmesi, uçurtmaların uçurulması, çeşitli renklerdeki yumurtaların tokuşturulması, insanların büyük bir ateş etrafında toplanması ve ateşten atlaması Nevruz kutlamalarının karakteristik özellikleri arasında yer almaktadır. Nevruz kutlamaları sırasında kışın uğurlanması ve baharın karşılanmasını konu alan oyunların oynandığı da görülmektedir. Nevruz'da gerçekleştirilen ortak uygulamalardan biri de bir nevi fal olarak adlandırılabilecek çeşitli işaretlerin okunarak gelecek hakkında insanların gerçekleşmesini istedikleri dileklere ilişkin yorumlarda bulunmaktır.

Kırgızistan'da nevruz milli bayram olarak kutlanmakta her kurum kendi imkanlarına göre çeşitli törenler düzenlemektedir. Halk, nevruz bayramına büyük bir ilgi göstermekte ve bunun için bu bayramdan önce çeşitli hazırlıklar yapmaktadır. Bu hazırlıkarın başında temizlik gelir. Halk tarafından ev temizliği yapılır, ağaçlar budanır, yeni ağaçlar dikilir, ağaçların gövdeleri kireçle boyanır, çiçekler dikilir, bahçe bakımı yapılır, caddeler, sokaklar ve su kanalları temizlenir. Bayram öncesi yapılan bu hazırlık, Kırgızların Manas destanında anlatılan "Doğa ile uyum içinde olma, doğa ile barışık yaşamak, toplumun bütünlüğü, halklar arası barış, insan sevgisi, cömertlik, dostluk, işbirliği"  gibi ilkeleri yaşatan bir norm değerdir. 


Temizlik işlerinden sonra bayramın en önemli pratiklerinden biri hazırlanan yemeklerdir. Nevruz bayramı için çeşitli yemekler hazırlanır. Nevruz bayramının en önemli özelliklerinden biri toplu yapılan yemeklerdir. Bu yemekler "Nevruz aşı, Bayram aşı, Nevruz köçö, Nevruz köje, köçö-botko, Semeni, Sümölök/Sümelek"tir.

Kırgızistan'da sümelek 21 Mart'tan sonra yapılan bir yemektir, nevruz taamı, nevruz aşı, nevruz yemeği, nevruz tatlısı isimleriyle bilinmektedir. Nevruz'da veya Nevruz'dan sonra mutlaka sümelek pişirilir. Kırgısiztan'da bu artık gelenek haline gelmiştir. Gelenekler, tarihini kesinlikle tespit edemediğimiz dönemlerden kalmadır. Millet bağını güçlendiren en önemli unsurlar olarak kabul edilir. Kırgızistan'da sümeleğin bir geleneği vardır. Çok büyük bir özveri ile hazırlanır.
Sümelek geleneği daha çok köy ve kasabalarda yaygındır. Özellikle köylerde sadece sümelek için büyük ocaklar hazırlanmakta, pişirme kazanı bu büyük ocakların üzerine yerleştirilmektedir.



Nevruz, 2009 yılında Azerbaycan, Hindistan, İran, Kırgızistan, Pakistan, Özbekistan ve Türkiye'nin ortak başvurusuyla İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesine kaydedilmiştir.  Nevruz'un UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesine 2009 yılında ortak dosya olarak kaydettirilmesi farklı diller konuşan, farklı dinlere inanan ve farklı etnik kökenlerden gelen toplumlar arasında kültürel diyalog, saygı ve anlayış ortamının geliştirilmesi çalışmalarına son derece olumlu bir katkı sağlamıştır.




Afganistan İslam Cumhuriyeti, Azerbaycan, İran, Irak, Kazakistan, Kırgızistan, Pakistan İslam Cumhuriyeti, Tacikistan, Türkiye, Türkmenistan ve Özbekistan devletlerinin katılımıyla, 2-6 Mart 2015 tarihlerinde İran'ın başkenti Tahran'da bir dosya yazım toplantısı gerçekleştirilmiş ve dosyanın Afganistan, Irak, Kazakistan, Tacikistan ve Türkmenistan'ı da kapsayacak şekilde genişletilerek 12 ülkeyle birlikte 2015 yılında UNESCO'ya sunulması çalışmaları tamamlanmıştır. 2016 Kasım ayında Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da gerçekleştirilen UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Hükümetlerarası Komite Toplantısı'nda alınan kararla Nevruz 12 ülkeli çokuluslu dosya olarak Temsili Liste'ye kaydettirilmiştir. Bu kararla, söz konusu listeye 2009 yılında gerçekleştirilen kayıt yenilenmiştir.



KAYNAK: © UNESCO/Intangible Cultural Heritage ©d ergipark.ulakbim.gov.tr/kırgızistan'da bir nevruz geleneği: sümölök - Birol İPEK

HAZIRLAYAN: Erdin İVGİN/ Gezialemi.com

 
Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili  Listesine Alınma Tarihi: 2009-2016
Aday Gösterme Sıra No: 1161
Yeri: Türkiye, Afganistan, Azerbaycan, Hindistan, Irak, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Pakistan, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan     



 
Kırgızistan
Ana Sayfa
  Kırgızistan
Dünya Mirasları
  Kırgızistan Genel
Ana Sayfa
  Kırgızistan Genel
Dünya Mirasları



 Yazılan Yorumlar...
  Henüz Yorum Yazılmamıştır
 Yorum yazmak isterseniz...
 
Yorum Yazabilmek İçin Üye Girişi Yapmalısınız.


Son Eklenen Dünya Mirası
Nakş-ı Cihan Meydanı (İmam Meydanı)
(14 Eylül 2017)
İsfahan Mescid-i Cuma
(13 Eylül 2017)
Yezd Tarihi Kenti
(12 Eylül 2017)
Günbed-i Kavus
(12 Eylül 2017)
Gülistan Sarayı
(11 Eylül 2017)
Meymand Kültürel Peyjazı
(08 Eylül 2017)
Bisotun
(06 Eylül 2017)
Bem ve Kültürel Manzarası
(05 Eylül 2017)
Nevruz
(05 Eylül 2017)
Aş Pilav, Geleneksel Bir Yemek ve Tacikistan'daki Sosyal ve Kültürel Bağlamları
(04 Eylül 2017)